17 września 2025 r. wchodzi w życie ustawa z dnia 5 sierpnia 2025 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ustawy o działalności leczniczej. Nowelizacja wprowadza szereg istotnych zmian, spośród których szczególną uwagę warto poświęcić nowemu brzmieniu art. 139a ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.

Jak to wyglądało dotychczas?

Do tej pory świadczeniodawcy, którzy realizowali inwestycje bez uzyskania opinii, o której mowa w art. 95d ust. 1 (opinia o celowości inwestycji), mogli składać oświadczenia o braku konieczności jej uzyskania (w określonych okolicznościach). Praktyka ta była traktowana dość swobodnie – nie przewidywano istotnych sankcji za złożenie nieprawdziwego oświadczenia. 

Jak wskazano w uzasadnieniu do ustawy, obowiązujące dotychczas przepisy były trudne do wyegzekwowania przez Narodowy Fundusz Zdrowia. NFZ nie dysponował narzędziami umożliwiającymi weryfikację, czy dana inwestycja faktycznie podlegała obowiązkowi uzyskania opinii. W efekcie mechanizm kontroli był ograniczony, a odpowiedzialność za treść składanych oświadczeń – w praktyce iluzoryczna.

Co się zmienia?

Zgodnie z nowym brzmieniem art. 139a ust. 2, świadczeniodawca, którego nie dotyczył obowiązek uzyskania opinii, o której mowa w art. 95d ust. 1 musi złożyć stosowne oświadczenie to potwierdzające. Oświadczenie to:

• składane jest pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych oświadczeń (art. 233 § 6 Kodeksu karnego),
• musi zawierać klauzulę: „Jestem świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia.” – która zastępuje pouczenie organu o odpowiedzialności karnej. 

Oznacza to również, że złożenie takiego oświadczenia w przypadku, gdy opinia była wymagana, stanowi przestępstwo.

Dlaczego to ważne?

Nowelizacja wprowadza realne sankcje karne za składanie nieprawdziwych oświadczeń, co znacząco podnosi rangę i wagę dokumentów składanych przez świadczeniodawców. To istotny krok w kierunku zwiększenia transparentności, odpowiedzialności i skuteczności mechanizmów kontrolnych w procesie kontraktowania świadczeń opieki zdrowotnej.

Analogiczne zmiany zostały wprowadzone również do art. 136 ustawy, który reguluje m.in. zasady zwiększania zobowiązań NFZ.

Co dalej?

Świadczeniodawcy powinni:

• przeanalizować, czy ich inwestycje podlegają obowiązkowi uzyskania opinii z art. 95d ust. 1,
• przygotować się do składania oświadczeń zgodnych z nowymi wymogami,
• zadbać o zgodność dokumentacji z aktualnym stanem prawnym.